«Birth Days»: Ένα ντοκιμαντέρ για τη δύναμη της γέννας στα χρόνια των ανεξέλεγκτων ιατρικών παρεμβάσεων

«Birth Days»: Ένα ντοκιμαντέρ για τη δύναμη της γέννας στα χρόνια των ανεξέλεγκτων ιατρικών παρεμβάσεων

H Δανάη Στυλιανού μάς μιλά για το ντοκιμαντέρ που δημιούργησε για τον φυσιολογικό τοκετό, το οποίο αξίζει να δεις 

danai stylianou
Σε μια χώρα, όπως η Κύπρος, όπου τα επίπεδα των καισαρικών τομών ξεπερνούν κατά 4 φορές το όριο που συνιστά ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, μια μητέρα θα κάνει το δικό της ταξίδι για να μπορέσει να γεννήσει φυσιολογικά μετά από μια καισαρική, και να ανακτήσει εμπιστοσύνη στο ίδιο της το σώμα, αλλά και στο σύστημα παροχής μαιευτικής φροντίδας. Αυτό το ταξίδι καταγράφει η Δανάη Στυλιανού μέσω του «Birth Days».  

Τι ήταν αυτό που σε έκανε να καταπιαστείς με το θέμα του φυσιολογικού τοκετού στο 3ο σου κατά σειρά ντοκιμαντέρ; 

To τρίτο μου μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ, με την ονομασία «Birth Days», ασχολείται με την εμπειρία της γέννας στη σύγχρονη εποχή των ανεξέλεγκτων ιατρικών παρεμβάσεων. Αφετηρία για την ταινία ήταν η γνωριμία μου με κάποιες σπουδαίες μαίες, το έργο των οποίων με εντυπωσίασε και έτσι άρχισα να περνάω χρόνο μαζί τους, τόσο στο νοσοκομείο, όσο και στις ώρες εκπαίδευσης των εγκύων. Σκοπός μου ήταν να κάνω ένα ντοκιμαντέρ για την εμπειρία του φυσιολογικού τοκετού. Ταυτόχρονα, γνώριζα και το ανησυχητικά υψηλό ποσοστό καισαρικών τομών (σχεδόν 57%) που επικρατεί στη χώρα μας, ειδικά αν λάβουμε υπόψη ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει ένα 10 - 15% των γεννήσεων ως αποδεκτό όριο καισαρικών τομών. Αυτό το ποσοστό με προβλημάτισε και έτσι ασχολήθηκα με τους λόγους της αύξησης των καισαρικών τομών, με το πώς έχει μετατραπεί η πράξη της φυσιολογικής γέννας σ΄έναν κυκεώνα ιατρικών παρεμβάσεων, καθώς και με τα δικαιώματα της γυναίκας στον τοκετό, τα οποία συχνά παραγνωρίζονται.  

Απ’ ό,τι αντιλήφθηκα, ζητούμενο σου είναι να καταπιάνεσαι με κοινωνικά θέματα, που αφορούν και προβληματίζουν τους θεατές, μιας και μέχρι στιγμής έχεις ασχοληθεί με τις διακοινοτικές σχέσεις Ελληνοκυπρίων-Τουρκοκυπρίων και με το κούρεμα στο χρηματοπιστωτικό τομέα. 
Μέσα από τα ντοκιμαντέρ μου, βασικός μου στόχος είναι ο θεατής να ενημερώνεται, αλλά παράλληλα να αφυπνίζεται κοινωνικά και συναισθηματικά, σε σημαντικά ζητήματα που αφορούν την καθημερινότητά του στην Κύπρο. Σκοπός μου είναι να κάνω ταινίες οι οποίες θα έχουν κοινωνικό αντίκτυπο, με την ελπίδα ότι ο θεατής θα τις θυμάται όταν βγει από την αίθουσα και θα αποτελούν γι΄αυτόν σημείο αναφοράς. Επιπλέον, η Κύπρος με ενδιαφέρει ιδιαίτερα ως τόπος, γιατί παρά το μικρό της μέγεθος, έχει πλούσια θεματολογία. 

Στην προκειμένη, στο ντοκιμαντέρ «Birth days», πόσες γυναίκες μοιράζονται μαζί σου τη συγκλονιστική εμπειρία τους; 
Η βασική ιστορία που εκτυλίσσεται στο ντοκιμαντέρ είναι μιας νεαρής μητέρας, η οποία στο παρελθόν υποβλήθηκε σε μια -κατά τη γνώμη της- αναίτια καισαρική, όπως πάρα πολλές γυναίκες στην Κύπρο. Παρακολουθούμε λοιπόν τη δεύτερη εγκυμοσύνη της, το ταξίδι της για φυσιολογικό τοκετό μετά από μια καισαρική και τις προσπάθειες που κάνει για να ξεπεράσει τους φόβους και τις ανησυχίες της για το μέλλον. Συχνά ακούμε τη φράση: «Μια φορά καισαρική, πάντα καισαρική». Στο ντοκιμαντέρ μαθαίνουμε ότι πρόκειται για έναν μύθο, καθώς το ποσοστό επιτυχίας μιας γυναίκας για φυσιολογικό τοκετό μετά από μια καισαρική ανέρχεται στο 74%. Υπάρχουν βεβαίως κάποιες προϋποθέσεις γι΄αυτό, όπως η χρονική διάρκεια από την προηγούμενη καισαρική, αλλά αξίζει κανείς να το ψάξει και τουλάχιστον να ενημερωθεί για τις επιλογές του. Στην ταινία, συμμετέχουν ακόμη 3 γυναίκες, τις οποίες κινηματογραφήσαμε κατά τον φυσιολογικό τοκετό τους σε ιδιωτικές κλινικές, αλλά και στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Θα ήθελα εδώ να αναφέρω ότι το κοινό θα έχει την ευκαιρία να δει σκηνές από το δωμάτιο φυσικού τοκετού, που πρόσφατα εγκαινιάστηκε και λειτουργεί πιλοτικά στο Γ.Ν.Λεμεσού. Πρόκειται για έναν χώρο για το πρώτο στάδιο του τοκετού, που προστατεύει την έγκυο από αχρείαστες παρεμβάσεις και της δίνει το περιθώριο για κινητικότητα, χωρίς να την καθηλώνει πάνω σ΄ένα κρεβάτι ωσάν να είναι άρρωστη. Σκοπός είναι να γίνονται όσο το δυνατόν λιγότερες παρεμβάσεις και ο τοκετός να εξελίσσεται φυσικά. Πρόκειται για ένα σπουδαίο βήμα, μια ιδέα των μαιών, που σιγά-σιγά υλοποιείται.  

Ήταν εύκολο να πείσεις αυτές τις γυναίκες να σταθούν μπροστά από την κάμερα και να μοιραστούν μια τόσο προσωπική στιγμή της ζωής τους; 
Γενικά στα ντοκιμαντέρ μου δεν έχω προσπαθήσει να «πείσω» κανένα να συμμετέχει, γιατί ακριβώς τη στιγμή εκείνη ο σκηνοθέτης έχει χάσει ήδη το «παιχνίδι». Πρέπει το ίδιο το άτομο να θέλει να συμμετέχει, να έχει πράγματα τα οποία θέλει να μοιραστεί δημόσια και όχι να πρέπει να πεισθεί γι΄αυτό. Για μένα είναι μεγάλη ικανοποίηση τώρα πια που όλες οι γυναίκες και οι επαγγελματίες υγείας που συμμετέχουν στο ντοκιμαντέρ, το αντιμετωπίζουν και ως μια δική τους δημιουργία, το στηρίζουν γιατί αναγνωρίζουν την ειλικρίνειά του και ακούω ότι αισθάνονται υπερηφάνεια που συμμετέχουν. 

danai

Τι έμαθες εσύ μέσα από αυτές τις ιστορίες, ειδικά ως μια νέα γυναίκα, που ακόμη δεν έχει γίνει μητέρα; 
Ακριβώς επειδή δεν έχω γίνει ακόμη μητέρα, αισθάνομαι πολύ προνομιούχα τώρα μετά από όλη αυτή τη γνώση και τις εμπειρίες που αποκόμισα. Είδα ότι η γυναίκα διαθέτει μια πολύ δυνατή φύση, πως μπορεί να ξεπεράσει τον εαυτό της και τους πιο βαθιούς της φόβους μέσα από την εμπειρία της φυσιολογικής γέννας, και να κάνει την υπέρβαση. Κατέρριψα επίσης κάποια στερεότυπα που μας δημιουργούνται σχετικά με τη φυσιολογική γέννα, ότι δηλαδή είναι μια εμπειρία τρόμου, γιατί έτσι πλασάρεται από τα ΜΜΕ, τις χολιγουντιανές ταινίες και τις τηλεοπτικές σειρές. Δυστυχώς, στις μέρες μας, δεν αρκεί να θέλεις να γεννήσεις φυσιολογικά. Πρέπει να αποκτήσεις γνώσεις και την απαραίτητη ενδυνάμωση, για να μπορέσεις να προστατεύσεις τον εαυτό σου όπου χρειάζεται.

Υπάρχει κάποιο μήνυμα που θέλεις να δώσεις «αφηγούμενη» αυτή την ιστορία; 
Σίγουρα θα ήθελα να δημιουργηθεί ένας διάλογος με την πολιτεία, με τα οργανωμένα σύνολα, με τους νέους γονείς και με τους  επαγγελματίες υγείας πάνω στα υπέρμετρα ποσοστά των καισαρικών. Είναι πολλά τα μηνύματα που περνούν μέσα από τα καρέ της ταινίας και ο καθένας τα προσλαμβάνει σύμφωνα ίσως και με τις δικές του εμπειρίες. Σε ένα πιο φιλοσοφικό επίπεδο, οι ιστορίες που αναδεικνύονται, μας θυμίζουν ότι υπάρχουν στιγμές στη ζωή που δεν μπορούμε να προβλέψουμε το μέλλον και ότι η γέννα ανήκει σε μια ζώνη που δεν διέπεται από χρονικά όρια. Σε άλλες γυναίκες ο τοκετός εξελίσσεται πολύ γρήγορα και σε άλλες πιο αργά. Έτσι και το ντοκιμαντέρ εισηγείται ότι θα πρέπει να αφεθεί κανείς σε αυτή την αβεβαιότητα της στιγμής, καθώς κανείς δεν μπορεί να προεξοφλήσει πώς θα είναι. Στην πρώτη προβολή της ταινίας, κάποιος θεατής μού είπε: «Έβαλες τη γυναίκα στη θέση που της αξίζει». Εννοούσε ότι η γυναίκα αξίζει τον σεβασμό γι΄αυτό τον μεγάλο ρόλο που αναλαμβάνει: να γεννήσει έναν άνθρωπο. Στις μέρες μας, ορισμένες ιατρικές πρακτικές, η τεχνολογική εξέλιξη , αλλά ίσως και η δική μας βιασύνη που μάθαμε να έχουμε στη ζωή μας, είναι τόσο παρεμβατικές, που αφαιρούν από τη γυναίκα αυτό τον ρόλο. Ευχή μου είναι, λοιπόν, μια γυναίκα που θα δει το ντοκιμαντέρ να ενδυναμωθεί ως προς την εμπειρία της γέννας, να αντλήσει ενημέρωση, να νιώσει ικανή, να έχει επιχειρήματα και να μπορέσει να απαιτήσει τα δικαιώματά της στον τοκετό, τα οποία πολλές φορές καταπατούνται.  

Πόσος καιρός χρειάστηκε για να ολοκληρωθεί το «Birth days»; 
Το στάδιο έρευνας, το casting, τα γυρίσματα και το μοντάζ, διήρκησαν συνολικά δύο χρόνια καθημερινής εργασίας.

danai stylianou

Γιατί ως σκηνοθέτιδα επιλέγεις να ασχολείσαι με τα ντοκιμαντέρ; Θεωρείς ότι είναι ένα είδος που αφορά το κυπριακό κοινό; 
Με ενδιαφέρει το δημιουργικό ντοκιμαντέρ που σε σχέση με το ρεπορτάζ είναι ένα είδος κινηματογράφου που αντλεί μεν το υλικό του από την πραγματική ζωή, αλλά με τον τρόπο που το δένει μαζί, δημιουργεί μια ταινία, η οποία βλέπεται σαν να είναι μια αφηγηματική ταινία. Σε αντίθεση, το ρεπορτάζ απλώς αναπαράγει γεγονότα της πραγματικότητας, χωρίς να παίρνει θέση. Η δική μου προσωπική ματιά είναι σε κάθε σκηνή της ταινίας, αφού τη γύρισα εξ'ολοκλήρου μόνη μου με μια κάμερα λόγω της φύσης των σκηνών. Το δικό μου στοίχημα είναι η ταινία να μην αφορά μόνο το κυπριακό κοινό, αλλά να είναι μια ταινία που να αφορά ένα καθολικό ακροατήριο. Τοπικές ιστορίες που μέσα από το δημιουργικό ντοκιμαντέρ γίνονται παγκόσμιες. 

Τα μέσα και τα χρήματα για να κάνει μια σκηνοθέτιδα ένα ντοκιμαντέρ ή μια ταινία, είναι αρκετά; Ή ένας καλλιτέχνης αναγκάζεσαι εκ των πραγμάτων να ασχοληθεί με πιο πεζά, αλλά αναγκαία πράγματα, όπως είναι η χρηματοδότηση και οι χορηγοί; 
Σαφώς στην Κύπρο οι οικονομικοί πόροι είναι πολύ περιορισμένοι. Ένας σκηνοθέτης θα πρέπει να ασχοληθεί από την αρχή μέχρι το τέλος με την ταινία του, κάνοντας και πάρα πολλά πράγματα που δεν είναι δημιουργικά, αλλά είναι κυρίως τεχνικής φύσεως. Παρ΄όλα αυτά, είναι πολύ θετικό ότι ο αριθμός των κυπριακών παραγωγών αυξάνεται κάθε χρόνο, παρόλο που οι επιχορηγήσεις έχουν πάρει μια μάλλον αντίθετη πορεία. 

Αντιλαμβάνομαι πως κάθε δουλειά είναι διαφορετική. Ωστόσο, υπάρχει κάποιο κοινό συναίσθημα κάθε φορά που βλέπεις μια δουλειά σου να βγαίνει προς τα έξω; 
Η δημιουργία ενός ντοκιμαντέρ είναι συνήθως μια χρονοβόρα και πολλές φορές μοναχική διαδικασία. Απασχολεί το μυαλό σου ως δημιουργό για πολύ καιρό και γίνεται ένα με τη ζωή σου. Οπότε η δημόσια προβολή του έργου είναι μια μεγάλη στιγμή για κάθε σκηνοθέτη. Προσωπικά, θα έλεγα ότι έχω πάντα μια δημιουργική αγωνία για τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις του κοινού. Το «Birth Days» είναι μια πολύ συναισθηματική ταινία και ανυπομονώ για τα σχόλια των θεατών στις επόμενες προβολές μας!

danai stylianou

Να υποθέσω πως το γεγονός ότι μεγάλωσες σε μια οικογένεια που ασχολείτο επαγγελματικά με την τέχνη της φωτογραφίας, ήταν αυτό που σου έδωσε το ερέθισμα για την πορεία που θα ακολουθούσες μεγαλώνοντας; 
Σίγουρα μεγαλώνοντας σε μια οικογένεια φωτογράφων με ώθησε από μικρή να ασχοληθώ με την εικόνα. Στην πορεία και μέσα από τις σπουδές μου, κατάλαβα πόσο πολύ με ενδιαφέρει το ντοκιμαντέρ και η κοινωνική αλλαγή που μπορεί να επιφέρει.

Είχες κατασταλάξει από νωρίς για το επαγγελματικό μονοπάτι που θα ακολουθούσες ή υπήρξε περίοδος που αμφιταλαντεύτηκες; 
Δεν νομίζω ότι αμφιταλαντεύτηκα ποτέ και μάλλον παρέμεινα αρκετά σταθερή στην πορεία μου. Ακόμα κι όταν δεν γυρίζω μια δική μου ταινία, εργάζομαι για τα φεστιβάλ κινηματογράφου που έχουμε στην Κύπρο, οπότε ο κινηματογράφος είναι πάντα η ενασχόλησή μου. 

Ποια είναι τα πλάνα σου σε ό,τι αφορά την προώθησή του «Birth days»; Πώς φαντάζεσαι ιδανικά την πορεία του; 
Θα ήθελα το ντοκιμαντέρ να έχει μια ζεστή αποδοχή από τον κόσμο της Κύπρου και ήδη είμαστε πολύ χαρούμενοι από τις αντιδράσεις του κοινού στην πρώτη προβολή. Θα ήθελα επίσης η ταινία να ταξιδέψει σε φεστιβάλ κινηματογράφου στο εξωτερικό -καθώς είναι με αγγλικούς υπότιτλους- αλλά και σε χώρες που έχουν διαφορετική κουλτούρα τοκετού από τη δική μας. 

*To «Birth Days», σε παραγωγή-σκηνοθεσία της Δανάης Στυλιανού, προβάλλεται ξανά για το κοινό στο Θέατρο Ριάλτο, στη Λεμεσό, την Τετάρτη 31 Οκτωβρίου, η ώρα 20:30. Θα ακολουθήσουν τρεις προβολές σε Λευκωσία και Λάρνακα.  

Στη Λευκωσία θα προβληθεί στις 11 Νοεμβρίου (20:00) και στις 14 Νοεμβρίου (21:00), στον Όμιλο Φίλων Κινηματογράφου, στο Σινέ Στούντιο, στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας. Στη Λάρνακα, θα προβληθεί σε συνεργασία με την Κινηματογραφική Λέσχη Λάρνακας- Αμμοχώστου, στο Θέατρο Σκάλα, στις 3 Δεκεμβρίου, η ώρα 20:30.

BIRTH DAYS
 
Λίγα λόγια για τη δημιουργό 
H Δανάη Στυλιανού είναι σκηνοθέτης και παραγωγός ταινιών. Γεννήθηκε στη Λεμεσό το 1984 και σπούδασε κινηματογράφο στο Πανεπιστήμιο του Γουέστμινστερ. Το 2011, σκηνοθέτησε το πρώτο μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ της, με τίτλο «Sharing an island», με θέμα τις διακοινοτοικές σχέσεις Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων νέων. Το «Sharing an island», προβλήθηκε εκτενώς στην Κύπρο και στο εξωτερικό, αποσπώντας δύο μεγάλα βραβεία για τη συμβολή του στην ειρήνη στην Κύπρο. Στο 2ο μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ της, «A Haircut Story», προβάλλει επτά ιστορίες που αναδύονται μέσα από τη μαύρη τρύπα των τραπεζών, έναν χρόνο μετά που η Κύπρος  έγινε η πρώτη χώρα στην Ευρωζώνη στην οποία εφαρμόστηκε κούρεμα καταθέσεων. Τα ντοκιμαντέρ της Δανάης Στυλιανού έχουν προβληθεί σε τοπικά και διεθνή φεστιβάλ κινηματογράφου και έχουν γίνει αντικείμενο ακαδημαϊκής μελέτης. Η τελευταία της ταινία  με τίτλο «Birth Days», ασχολείται με τα δικαιώματα της γυναίκας στον τοκετό. Είναι η υπεύθυνη επικοινωνίας των κυριότερων φεστιβάλ κινηματογράφου της Κύπρου, του «Διεθνούς Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Κύπρου», του «Cyprus Film Days» και του «Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Λεμεσού».

 Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το νέο ντοκιμαντέρ της Δανάης: WebsiteFacebook/ Instagram 

Φωτογραφίες: Μάριος Ιωσηφίδης 

Ευχαριστούμε το Πρόζακ Καφενείο για τη φιλοξενία για τις ανάγκες της φωτογράφησης 

Παιδι

COMPETITIONS