Η γυναίκα που άλλαξε τη σύγχρονη τέχνη 

Η γυναίκα που άλλαξε τη σύγχρονη τέχνη 

Αυτή δεν είναι άλλη από τη Peggy Guggenheim

Η γυναίκα που άλλαξε τη σύγχρονη τέχνη 
Θεωρείται δικαίως ως μια από τις προσωπικότητες που καθόρισαν τη μοντέρνα τέχνη. Η κληρονομιά της πολύτιμη! Εξ ου και οι Djuna Barnes, Jean Cocteau, Mark Rothko και Jackson Pollock ήταν μερικοί από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της. Σαράντα χρόνια περίπου μετά τον θάνατό της, είναι αξιοσημείωτη η επιρροή που ασκεί μέχρι σήμερα στη μόδα. 

Γεννημένη στις 29 Αυγούστου του 1898, η Marguerite, όπως ήταν το βαφτιστικό της όνομα, αφιέρωσε τη ζωή της στο να αναδείξει την avant-garde, κάτι που αποτυπωνόταν στα έργα τέχνης που σύλλεγε μανιωδώς, αλλά και στη γκαρνταρόμπα της, αφού το ίδιο αχόρταγα αγόραζε πολύτιμα κοσμήματα και μαντήλια Schiaparelli.

Guggenheim

Τα χρήματα ποτέ δεν υπήρξαν πρόβλημα για τη Guggenheim. Η ζωή της, όμως, δεν ήταν εξίσου ρόδινη. Τουλάχιστον στην αρχή, αφού σε ηλικία 14 ετών «έχασε» τον πατέρα της, Benjamin Guggenheim, ο οποίος πνίγηκε στο ναυάγιο του Τιτανικού, το 1912. Έτσι, μετά την ενηλικίωσή της δεν ακολούθησε την οικογενειακή παράδοση και δεν παντρεύτηκε έναν γόνο της νεοϋορκέζικης εβραϊκής ελίτ, για να ασχοληθεί στη συνέχεια με την ανατροφή των παιδιών της και τις αγαθοεργίες. Η θλίψη της από τον θάνατο του πατέρα της από τη μια και η άτυπη γκετοποίηση που ένιωθε να δημιουργείται για τους Εβραίους στη Νέα Υόρκη εκείνη την εποχή από την άλλη, την ώθησαν να μαζέψει τα πράγματα της και να φύγει για το Παρίσι, το 1919

Guggenheim

Εκεί, παντρεύτηκε τον εικαστικό και λογοτέχνη Laurence Vail, με τον οποίο απέκτησε δυο παιδιά, ενώ για χατίρι του μυήθηκε στον κόσμο της τέχνης, κάνοντας αρχή από τη λογοτεχνία. Έτσι, άρχισε να εκχωρεί επιδόματα σε συγγραφείς που της άρεσαν, όπως η Emma Goldman, ενώ είχε γίνει στενή φίλη με avant-garde συγγραφείς και καλλιτέχνες που ζούσαν στη φτωχή γειτονιά του Montparnasse. Μια από τις γνωριμίες της ήταν και ο Man Ray, ένας από τους διασημότερους φωτογράφους όλων των εποχών, τον οποίο επίσης στήριζε οικονομικά. 

Guggenheim

Το 1928 εγκατέλειψε σύζυγο και παιδιά, και πήγε να ζήσει στο Λονδίνο με τον Άγγλο συγγραφέα, John Holmes. Εκεί, το 1938 άνοιξε την πρώτη της γκαλερί, υπό την επωνυμία «Jeune», επί της οδού Cork Street, με επιμελητή τον Marcel Duchamp και με πρώτη φιλοξενούμενη έκθεση του Jean Cocteau. Ακολούθησαν του Wassily Kandinsky, του Constantin Brâncuși, του Jean Arp και άλλων. Κάπως έτσι, η Guggenheim  άρχισε να μετατρέπεται σε μια μανιώδη συλλέκτρια, που αγόραζε τα έργα που της άρεσαν μετά το τέλος κάθε έκθεσης. Τελικά, κατέληξε να δημιουργήσει μια αξιοζήλευτη συλλογή πρωτοποριακών έργων της σύγχρονης τέχνης στην Ευρώπη και την Αμερική. Παρά την εμφανή επιτυχία της γκαλερί, η Guggenheim διαπίστωσε με πικρία πως τα έσοδα ήταν λιγότερα από τα έξοδα. Αποφάσισε, λοιπόν, να στραφεί σε πιο πρακτικούς τρόπους επένδυσης των χρημάτων της και έτσι «γεννήθηκε» η ιδέα ενός μουσείου σύγχρονης τέχνης. 

Guggenheim

Εκείνη την εποχή ερωτεύτηκε -χωρίς ανταπόκριση- και τον Ιρλανδό νομπελίστα συγγραφέα Samuel Beckett. Μάλιστα, σύμφωνα με έναν αστικό μύθο, η Guggenheim περίμενε μερόνυχτα ολόκληρα έξω από το δωμάτιο του ξενοδοχείου του, σε μια τραγικά απελπισμένη προσπάθεια να τον ξελογιάσει. Η πόρτα του, όμως, δεν άνοιξε ποτέ! 

Guggenheim


Τον Αύγουστο του 1939, η Guggenheim έφυγε για το Παρίσι με σκοπό να βρει έργα για την πρώτη έκθεση του μουσείου της, που αρχικά σκόπευε να ιδρύσει στο Λονδίνο και εν συνεχεία στο Παρίσι. Στις αποσκευές της είχε μια λίστα από τον κορυφαίο κριτικό τέχνης Herbert Read και κατόρθωσε να αποκτήσει, μεταξύ άλλων, 10 έργα του Picasso, 8 του Miró, 4 του Magritte, 3 του Man Ray και 3 του Dalí. Αμέσως μετά ξέσπασε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος που ακύρωσε τα σχέδιά της -είχε προλάβει μάλιστα νοικιάσει έναν μεγάλο χώρο στην πλατεία Vandome- και έτσι το 1941, εξαιτίας της μόνιμης απειλής στην εμπόλεμη Ευρώπη λόγω της εβραϊκής καταγωγής της, επέστρεψε στη Νέα Υόρκη. Μαζί της, ο πρώην σύζυγο της Laurence Vail, η νύν σύζυγος εκείνου, τα δυο τους παιδιά και ο ντανταϊστής εικαστικός Max Ernst, τον οποίο παντρεύτηκε προκειμένου να αποκτήσει άδεια παραμονής στη χώρα. 

Guggenheim

Το 1942 εγκαινίασε τη νέα της γκαλερί «H Τέχνη του Αιώνα» στη Νέα Υόρκη. Τα 171 εκθέματα της γκαλερί από την προσωπική συλλογή της περιελάμβαναν σουρεαλιστική και κυβιστική ζωγραφική και γλυπτική, αλλά και έργα της αμερικανικής πρωτοπορίας. Επίσης, εκεί εκτέθηκαν έργα του νέου αγαπημένου της ζωγράφου, Jackson Pollock, στην ανάδειξη του οποίου συνέβαλε με την οικονομική υποστήριξη που του παρείχε, καθώς και με τις ατομικές εκθέσεις του που οργάνωνε. 

Guggenheim

Το 1947, αφού είχε τελειώσει ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος, αποφάσισε να επιστρέψει στην Ευρώπη. Εγκαταστάθηκε στη Βενετία, που την ερωτεύτηκε με την πρώτη ματιά! Στο περίφημο μαγευτικό Palazzo Venier dei Leoni, μπροστά στο Grand Canal, όπου διέμενε, φιλοξενούσε διαρκώς πρωτοπόρους καλλιτέχνες της εποχής στο σπίτι της –οι περισσότεροι από τους οποίους ήταν και εραστές της - εκθέτοντας τη συλλογή της μέσα στους χώρους του ίδιου του σπιτιού της, δημιουργώντας την έννοια του σπιτιού – μουσείου. 

Guggenheim

Το 1948, μάλιστα, κλήθηκε να παρουσιάσει τη συλλογή της στο ελληνικό περίπτερο της Μπιενάλε –καθώς η Ελλάδα λόγω του εμφυλίου πολέμου δεν έστειλε εκείνη τη χρονιά καλλιτέχνη στη διοργάνωση. Εκεί, η συλλογή της Guggenheim αποθεώθηκε. Χαρακτηρίστηκε ως η «αμερικανική εμπειρία του μοντερνισμού στην Ευρώπη». Έκτοτε και μέχρι τον θάνατό της, η συλλογή της ταξίδεψε σε Λονδίνο (Tate Gallery), Παρίσι (Λούβρο) και Νέα Υόρκη, στο εμβληματικό μουσείο που έκτισε στο μεταξύ ο θείος της, Solomon Guggenheim. Το 1974,  τόσο η συλλογή, όσο και το Palazzo πέρασαν στην κυριότητα του νεοϋορκέζικου μουσείου Solomon Guggenheim. Στο Palazzo  εκτίθεται η περίφημη συλλογή της Guggenheim.
 

Guggenheim

Οσο ζούσε η Guggenheim -απεβίωσε το 1979- η «παρασκηνιακή» ζωή της ως διαρκώς περιπλανώμενης και απελευθερωμένης γυναίκας είχε γίνει αντικείμενο κουτσομπολιού και δυσφήμησης για «έμφυτη φιλαργυρία», «σεξουαλική αδηφαγία», εγκληματική «γονική αμέλεια», χαμηλή αυτοεκτίμηση και αίσθημα κατωτερότητας, με αποτέλεσμα να επισκιάζεται η  επιρροή της ως ευεργέτιδα αναρίθμητων ζωγράφων και γλυπτών. 

Guggenheim

Το ότι ήταν μια επιδραστική μορφή, που απλώς τόλμησε να «σπάσει» το κατεστημένο και να ζήσει έξω από τα στενά όρια που επέβαλε η καθωσπρέπει κοινωνία της εποχής, δεν της το συγχώρεσαν ποτέ. Σύμφωνα με τη Guggenheim και τον βιογράφο της, Anton Gill, είχε έντονη σεξουαλική ζωή και τα χρόνια που ζούσε στην Ευρώπη, «κοιμήθηκε με 1.000 άντρες»! Η ίδια ισχυριζόταν ότι είχε σχέσεις με αναρίθμητους καλλιτέχνες και συγγραφείς. Στην αυτοβιογραφία της αναφέρει στα ονόματα των  εραστών της, τους Yves Tanguy, Roland Penrose και E. L. T. Mesens.

Guggenheim

Η πολυτάραχη ζωή της -ακόμη και ο τρόπος που επίλεξε να «γράψει» τον επίλογο της, ζητώντας να σκορπιστούν οι στάχτες της στον κήπο του σπιτιού της, δίπλα στα λατρεμένα της σκυλάκια- μεταφέρθηκε στο ντοκιμαντέρ «Peggy Guggenheim: Art Addict». Μια από τις εκπλήξεις του ντοκιμαντέρ, είναι η παρουσία του Robert De Niro σε νεαρή ηλικία, καθώς οι γονείς του ήταν ζωγράφοι και συνεργάτες της Guggenheim. 

Η άστατη ερωτική της ζωή, δεν επισκίαζε μόνο την πολύτιμη συνεισφορά της στον κόσμο της τέχνης, αλλά και στη μόδα. Στα μέσα της δεκατίας του 20΄, το σουηδικό εβδομαδιαίο περιοδικό «Bonniers Veckotidning» ζήτησε από τον Man Ray να φωτογραφίσει μια σειρά από επιδραστικές γυναίκες που ζούσαν στο Παρίσι. Φυσικά, ανάμεσά τους ήταν και η Guggenheim , η οποία επίλεξε να φωτογραφηθεί με δημιουργία Poiret και headdress με την υπογραφή Vera Stravinsky. Η απόλυτη κομψότητα! Κάτι αντίστοιχο με εκείνο που φορούσε η Guggenheim, λάνσαρε χρόνια αργότερα ο Οίκος Miu Miu

Guggenheim

Μια έντονη προσωπικότητα όπως η Guggenheim δεν θα μπορούσε να μη διατηρεί στενές φιλικές σχέσεις με την Elsa Schiaparelli και ήταν από τις πρώτες που τόλμησαν να φορέσουν το περιβόητο cellophane-wrapped gown, αντίστοιχο σχέδιο λάνσαρε ο Raf Simons στο ντεμπούτο του για τον Calvin Klein. Το σήμα-κατατεθέν της Guggenheim δεν ήταν άλλο από τα περίφημα εκκεντρικά γυαλιά ηλίου. Για εκείνην ήταν τόσο σημαντικά, που ζήτησε από τη φίλη της, την καλλιτέχνη Edward Melcarth, να φιλοτεχνήσει για χάρη της τα γυαλιά ηλίου σε σχήμα πεταλούδας. Μάλιστα, το 2014, η ιταλική εταιρεία Safilo θέλοντας να γιορτάσει τα 80 χρόνια από την ίδρυσή της, λάνσαρε ένα παρόμοιο μοντέλο γυαλιών ηλίου, όπως εκείνο της Guggenheim. 

Guggenheim

Η Guggenheim, άλλωστε, ποτέ δεν φοβόταν να κάνει αίσθηση, είτε με τη σκανδαλώδη ερωτική της ζωής, είτε με τα αξεσουάρ της. Υπήρχε φορά που εμφανίστηκε στα εγκαίνια μιας έκθεσης, φορώντας από τη μια ένα σκουλαρίκι του σουρεαλιστή ζωγράφου Yves Tanguy και από την άλλη ένα σκουλαρίκι φτιαγμένο από τον γλύπτη Alexander Calder, θέλοντας να «πυροδοτήσει» μια συζήτηση γύρω από τον σουρεαλισμό και τον μινιμαλισμό. Γιατί η Guggenheim δεν ξεχνούσε ποτέ πως τα αξεσουάρ ήταν το κλειδί για τα πάντα! 


 

Style Icon

COMPETITIONS